YAZ EVİ İÇİN KISA BİR DEĞERLENDİRME


YAZ EVİ İÇİN KISA BİR DEĞERLENDİRME

Emin Özdemir

Yaygın bir kanı vardır. Derler ki her ilk yapıt, yaratıcısı için bir tür kanat alıştırmasıdır. Konusal yönden de özyaşamöyküsel nitelikler içerir. Mehmet Zaman Saçlıoğlu’nun Yaz Evi, bu genel ve yerleşik kanının dışında kalıyor, onunla bağdaşmıyor. İlk yapıt olmasına bir ilk yapıt, ama kendindenliği olan, öykücülüğümüzün açısından dokusunda tazelikler, yenilikler barındıran bir ilk yapıt.

Öykünün bir kurmaca, öykülemenin de dilin olanaklarını yakalama olduğunu çok iyi anlamış Mehmet Zaman Saçlıoğlu. Öykülerinin belirleyici özellikleri de buradan geliyor işte, kişilerin iç dünyasını yansıtmak için düşlemsel öğelere ağırlık veriyor. Düşlemsellik, öyküleri alışılmışın dışına çıkartma ya da okuru şaşırtma işleviyle kullanılmıyor. İnsanın temel yönsemelerinden biri olarak algılanıyor. Özellikle de  “Brandenburg’un Dört Atlısı”, “Bir Yaz Evi”  ve “Bir kadın, Bir Erkek”te.

Terimsel bağlamda Mehmet Zaman Saçlıoğlu’nun öyküleri, ne olay öyküsü, ne de durum ve kesit. Öykülere özgünlük kazandıran yönlerden biri de bu. Bilinen ya da alışılagelen öykü öğelerini kendince, yeni arayışlar içinde kullanmayı deniyor Mehmet Zaman Saçlıoğlu. Sözgelimi, benöyküsel bir bakış açısıyla başlayan bir öykü, az sonra elöyküsel bir bakış açısına dönüşüyor. Bunun yanı sıra yer, zaman, kişi açısından da öykünün kurgusu içinde kimi yeniliklerin ardına düşüyor. “Bir Kadın, Bir Erkek”, Pencere Önümün Yolcusu”… Öykülerinde olduğu gibi.

Biçem, yalın bir tanımla sözcükleri seçme, kullanma işidir. Mehmet Zaman Saçlıoğlu bunun ayırdında. Tümce ve sözcük örgüsü yönünden sağlam bir anlatımı var. Yalınlık ve yoğunluk bu anlatımın ayırıcı özellikleri.

Şunu da ekleyeyim: Öykülerin art alanında ne kadar gizlense de dışa yansıyan eleştirel daha doğrusu alaysamalı bir yaklaşım var. Bu da öykü kişilerinin kendileriyle, kendileriyle olduğu kadar çevreleriyle çatışmasından kaynaklanıyor. Öykülerinin rahat okunurluğu biraz da buradan geliyor.

 

Cumhuriyet Kitap, Sayı 253

 

Leave a Comment